Σημειώσεις πεδίου
Τον Τάραντα τον ξέραμε πάντα για τον λάθος λόγο. Το χαλυβουργείο της ILVA στην άκρη του, κάποτε το μεγαλύτερο της Ευρώπης, του άφησε μια φήμη από κόκκινη σκόνη και κλειστές γειτονιές, κι οι περισσότεροι ταξιδιώτες τον προσπερνούσαν στον δρόμο για τα κάτασπρα χωριά του Σαλέντο. Από τις 21 Αυγούστου 2026 φτάνει μια πιο δυνατή ιστορία, κι αυτή τη φορά είναι, επιτέλους, αισιόδοξη.
Εκείνο το βράδυ ανοίγουν εδώ οι εικοστοί Μεσογειακοί Αγώνες, που κρατούν ως τις 3 Σεπτεμβρίου. Είκοσι έξι έθνη, όλα τους βρεγμένα απ' αυτή τη θάλασσα, στέλνουν τους αθλητές τους στον Τάραντα και σε πάνω από δώδεκα ακόμη πόλεις της Απουλίας. Οι τελετές έναρξης και λήξης γεμίζουν το στάδιο Erasmo Iacovone. Για ένα λιμάνι που περίμενε τόσον καιρό να το κοιτάξουν για κάτι άλλο πέρα από τις καμινάδες του, η στιγμή δύσκολα θα μπορούσε να είναι καλύτερη.
Τον λένε πόλη των δύο θαλασσών, κι η ονομασία είναι ακριβής. Το Μαρ Γκράντε είναι ο ανοιχτός κόλπος του Ιονίου, προφυλαγμένος από τα χαμηλά νησιά Κεράδι, εκεί που τα πλοία αράζουν στο αγκυροβόλι. Πίσω του απλώνεται το Μαρ Πίκολο, μια ακίνητη εσωτερική λεκάνη, σχεδόν λιμνοθάλασσα, όπου τα μυδοτροφεία δουλεύονται αιώνες τώρα. Στα τέλη του δέκατου ένατου αιώνα άνοιξαν ένα κανάλι για να περνούν τα πολεμικά από τη μία θάλασσα στην άλλη, κι έτσι, με αυτή τη χαρακιά, ο παλιός ελληνικός πυρήνας έγινε νησί.
Τον φτάνεις περνώντας το Ponte Girevole, μια περιστρεφόμενη γέφυρα που ανοίγει στρέφοντας γύρω από τον άξονά της για να διαβεί το ναυτικό και ξανακλείνει πίσω σου. Από την άλλη μεριά είναι το Μπόργκο Αντίκο, ένα κουβάρι από ωχρά πέτρινα δρομάκια στριμωγμένα πάνω στη λωρίδα της στεριάς, κουζίνες ανοιχτές στο ύψος του δρόμου, μπουγάδες τεντωμένες από μπαλκόνι σε μπαλκόνι. Είναι κατοικημένο, όχι στημένο, κι η θάλασσα δεν απέχει ποτέ πάνω από λίγα βήματα, όποια πλευρά κι αν πάρεις.
Μια πόλη μαθημένη να ζητά συγγνώμη για τον εαυτό της ετοιμάζεται να περάσει δεκαπέντε μέρες στα φώτα, κι αποφάσισε να σταθεί όρθια.
Τίποτα απ' όλα αυτά δεν είναι καινούργιο. Ο Τάραντας είναι ο Τάρας, η μόνη αποικία που ίδρυσε ποτέ η Σπάρτη έξω από την Ελλάδα, και στην ακμή της μια από τις πλουσιότερες πόλεις της Μεγάλης Ελλάδας. Το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, το MArTA, φυλάει τα Ori di Taranto, τα δουλεμένα χρυσαφικά που η ελληνική πόλη έθαβε με τους νεκρούς της, κοσμήματα τόσο λεπτά που μοιάζουν φτιαγμένα με μηχανή. Το αραγονικό κάστρο εξακολουθεί να επιτηρεί το κανάλι, κι ο καθεδρικός του Αγίου Κατάλδου κρατά ένα βυζαντινό δάπεδο κάτω από το μπαρόκ ταβάνι του.
Εμείς θα πηγαίναμε αυτό το πρώτο καλοκαίρι, όσο η προσοχή είναι νωπή κι η παλιά πόλη ανήκει ακόμη σ' αυτούς που κρεμούν τις μπουγάδες τους κατά μήκος της. Τα λιμάνια αλλάζουν μόλις αρχίσει να φτάνει ο κόσμος. Ο Τάραντας κέρδισε το δικαίωμα να τον δουν γι' αυτό που ήταν πολύ πριν από τα καμίνια, και γι' αυτό που, με λίγη τύχη, ξαναγίνεται.
