Η Βαρκελώνη του Γκαουντί, έναν αιώνα μετά: πέντε έργα να περπατήσεις

Η Βαρκελώνη περίμενε αυτή τη στιγμή έναν αιώνα. Στις 10 Ιουνίου, στα εκατό χρόνια από τον θάνατο του Αντόνι Γκαουντί, ο Πάπας Λέων ΙΔ′ ευλόγησε τον Πύργο του Ιησού Χριστού, τον τελευταίο και ψηλότερο από τους δεκαοκτώ πύργους της βασιλικής. Στα 172,5 μέτρα, υψώνει τη Σαγράδα Φαμίλια πάνω από τον καθεδρικό του Ουλμ στη Γερμανία, που κρατούσε το ρεκόρ από το 1890, και την κάνει την ψηλότερη εκκλησία στον κόσμο. Ο γυάλινος σταυρός στην κορυφή του μπήκε τον Φεβρουάριο. Εκατόν σαράντα τέσσερα χρόνια μετά τον πρώτο λίθο, ο ορίζοντας που κουβαλούσε ο Γκαουντί στο μυαλό του στέκει επιτέλους όρθιος.

Γυρίσαμε για την επέτειο και βρήκαμε το μάθημα να μας περιμένει. Η βασιλική δεν είναι μια αρχή. Είναι το άθροισμα όλων όσων έχτισε πριν από αυτήν, τα σπίτια και οι κρύπτες όπου δούλεψε τις καμάρες, το φως και την πέτρα. Περπάτησέ τα με τη σειρά και ο πύργος παύει να μοιάζει με θαύμα και αρχίζει να μοιάζει με αριθμητική. Να η επιλογή, με τη σειρά που θα τη δίναμε σε κάποιον που έρχεται πρώτη φορά.

1. Η Σαγράδα Φαμίλια. Ξεκίνα εκεί όπου τελειώνει τώρα η ιστορία. Ο κυρίως ναός καθαγιάστηκε το 2010, όμως ο κεντρικός πύργος έκλεισε το περίγραμμα μόλις φέτος, με τον σταυρό του φωτισμένο τη νύχτα ώστε να διαβάζεται από την άλλη άκρη της πόλης. Κλείσε την πρώτη πρωινή είσοδο, πριν σκληρύνει το φως, κι ανέβα σε έναν πύργο της πρόσοψης για τη θέα κάτω στις στέγες. Η UNESCO αποδίδει στο ίδιο το χέρι του Γκαουντί μόνο την πρόσοψη της Γέννησης και την κρύπτη. Τα υπόλοιπα είναι πίστη που κράτησαν άλλοι χτίστες.
2. Casa Vicens. Εκεί όπου άρχισαν όλα, το 1883, η πρώτη μεγάλη του παραγγελία και Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς από το 2005. Ένα θερινό σπίτι ψηλά στη Γκράσια, ντυμένο με κατιφέδες κι ένα πράσινο σκακιστικό μοτίβο, μαυριτανικό και βοτανικό ταυτόχρονα. Άνοιξε στο κοινό μόλις το 2017, γι' αυτό μένει πιο ήσυχο από τα μεγάλα σπίτια. Όλη η μετέπειτα πορεία του υπάρχει εδώ σε εμβρυακή μορφή.
3. Casa Batlló. Στο Πασέο δε Γκράσια, το σπίτι από κόκαλα. Ανάμεσα στο 1904 και το 1906 ο Γκαουντί ξαναδούλεψε ένα υπάρχον κτίριο, δίνοντάς του μια πρόσοψη με μπαλκόνια σαν κρανία, κάτω από μια στέγη με λέπια που διαβάζεται ως ο δράκος του Αγίου Γεωργίου. Πήγαινε αργά, όταν αραιώνει το πλήθος κι ο χαμηλός ήλιος πιάνει την κεραμική. Ο φωταγωγός, βαμμένος βαθύ μπλε στην κορυφή κι ανοιχτός πιο κάτω, είναι το τέχνασμα πάνω στο οποίο γυρίζει όλο το κτίριο.
4. La Pedrera (Casa Milà). Δυο τετράγωνα βορειότερα, το τελευταίο του κοσμικό έργο, τελειωμένο το 1912. Ένας γκρεμός από ασβεστόλιθο χωρίς ίσια γραμμή στην πρόσοψη και μια ταράτσα με καμινάδες σαν περικεφαλαίες που δεν κουράζεσαι να φωτογραφίζεις. Πλήρωσε για τη βραδινή επίσκεψη αν μπορείς. Η ταράτσα κάτω από τους προβολείς, με τη Σαγράδα Φαμίλια να λάμπει ανατολικά, είναι η πιο καθαρή οπτική γραμμή ανάμεσα στα δύο μισά αυτής της λίστας.
5. Η κρύπτη της Colònia Güell. Αξίζει το σύντομο τρένο νότια, ως τη Σάντα Κολόμα δε Σερβεγιό. Σ' αυτή την ημιτελή εκκλησία, που άρχισε το 1908, ο Γκαουντί κρέμασε ανάποδα ένα ομοίωμα από σπάγκους και μικρά βαρίδια για να βρει την ακριβή γραμμή των καμαρών του, ύστερα το φωτογράφισε και γύρισε την εικόνα ανάποδα για να διαβάσει σωστά τη δομή. Οι θόλοι που στεφανώνουν σήμερα τη βασιλική δοκιμάστηκαν πρώτα εδώ. Δες την τελευταία και ο πύργος βγάζει νόημα.