Στο τραπέζι
Στην πεδιάδα που τρέχει από την Κατάνια κατεβαίνοντας προς τις Συρακούσες, τα πορτοκάλια κάνουν κάτι που κανένα εισαγόμενο του σουπερμάρκετ δεν μπορεί να μιμηθεί. Κόβεις ένα στα τέλη του χειμώνα κι η σάρκα έχει το χρώμα του γρανάτη, πότε πότε σχεδόν μαύρη στην καρδιά. Η φλούδα μπορεί να μείνει πορτοκαλιά, να κοκκινίσει ελαφρά ή να πάρει το ίδιο βαθύ κόκκινο με το μέσα της. Απ' έξω σπάνια ξέρεις τι θα βρεις.
Το χρώμα είναι ανθοκυανίνη, η οικογένεια χρωστικών που κοκκινίζει το φθινοπωρινό φύλλο και σκουραίνει ένα ποτήρι Barolo. Σε ένα πορτοκάλι είναι σπάνια. Το δέντρο τη βγάζει μόνο όταν οι νύχτες κρυώνουν ενώ οι μέρες μένουν ζεστές, κι αυτή ακριβώς η διαφορά είναι που χαρίζει η Αίτνα σε τούτη τη γωνιά της Σικελίας. Ζεστό ηφαιστειακό χώμα όλη μέρα, κρύος αέρας που κατεβαίνει από το βουνό μόλις σκοτεινιάσει. Φύτεψε την ίδια ποικιλία στη Φλόριντα ή στον ζεστό νότο της Ισπανίας και παίρνεις ένα χλωμό, συνηθισμένο πορτοκάλι. Η χρωστική θέλει το σοκ του κρύου για να φανεί.
Τρεις ποικιλίες κρατούν το όνομα. Το Tarocco είναι το γλυκό, μόλις ραβδωτό, το πορτοκάλι που οι Σικελοί τρώνε με το κιλό και στύβουν στο μπαρ. Το Moro είναι το πιο σκούρο, βιολετί μέσα, με μια νότα που γέρνει προς το σμέουρο. Το Sanguinello έρχεται αργότερα και κρατά πιο σφιχτό, αυτό που βαστά ως την άνοιξη. Και τα τρία προστατεύονται μαζί ως Arancia Rossa di Sicilia IGP, καλλιεργημένα στις ηφαιστειακές πεδιάδες της Κατάνια, της Ένα και των Συρακουσών, και σχεδόν πουθενά αλλού στο νησί.
Το ηφαίστειο δεν ταΐζει μόνο το δέντρο. Βάφει τον καρπό, μια παγωμένη νύχτα τη φορά.
Στη γεύση δοκιμάζεις το ίδιο εύρος θερμοκρασίας που χτίζει το χρώμα. Η ζάχαρη ανεβαίνει καθώς πέφτει ο υδράργυρος τη νύχτα, έτσι ένα καλό Moro φτάνει ξινό και γλυκό ταυτόχρονα, πιο κοντά σε μούρο παρά στον επίπεδο πρωινό χυμό με τον οποίο μεγαλώσαμε οι περισσότεροι. Στην Κατάνια το πίνουν spremuta, στυμμένο στο λεπτό και σερβιρισμένο ακόμη θολό. Πιο μέσα στην ενδοχώρα μπαίνει σε σαλάτες με ωμό μάραθο και μαύρες ελιές, ή βράζει αργά σε μια σκούρα, πικρή μαρμελάδα.
Η σεζόν είναι μικρή, κι εκεί είναι όλο το νόημα. Είναι χειμωνιάτικα πορτοκάλια, μαζεμένα από τον Δεκέμβριο ως τον Απρίλιο, πιο κόκκινα μέσα στις πιο κρύες εβδομάδες του Φεβρουαρίου. Τα αγοράζουμε χύμα και βαριά για το μέγεθός τους, και ποτέ δεν εμπιστευόμαστε ένα αιματόχρωμο πορτοκάλι που πουλιέται τον Ιούλιο. Αν η σάρκα είναι αληθινά κόκκινη, κέρδισε το χρώμα της στο κρύο. Εκτός εποχής, κάπου στη ζέστη, είναι απλώς ένα πορτοκάλι που φορά ένα δανεικό όνομα.
