Σημειώσεις πεδίου
Η Σλοβενία έχει μόνο ένα μικρό κομμάτι αδριατικής ακτής, κι ό,τι κάνει τη διαδρομή να αξίζει κάθεται σχεδόν όλο πάνω σε μια στενή γλώσσα στεριάς. Το Πίραν βγαίνει σαν μύτη ανάμεσα σε δύο κόλπους, τα σπίτια στοιβαγμένα τόσο πυκνά που τα σοκάκια στενεύουν ως το πλάτος ενός ώμου κι η θάλασσα εμφανίζεται στο τέλος τους χωρίς προειδοποίηση. Φτάσαμε αργά το απόγευμα, όταν η πέτρα είχε ζεσταθεί κι οι βάρκες της μέρας γύριζαν πίσω.
Η πόλη ανήκε στη Βενετία από τον δωδέκατο αιώνα ως την πτώση της Δημοκρατίας το 1797, και ποτέ δεν έκανε πως το ξεχνά. Το λιοντάρι του Αγίου Μάρκου είναι σκαλισμένο σε τοίχους και σε πρέκια. Τα ιταλικά είναι ακόμη επίσημη γλώσσα εδώ, μιλιούνται στα παλιά καφενεία και τυπώνονται κάτω από τα σλοβενικά σε κάθε πινακίδα. Το Πίραν μοιάζει λιγότερο με σλοβενική πόλη που δανείστηκε ένα ύφος και περισσότερο με βενετσιάνικη που έτυχε να βρεθεί στη λάθος μεριά ενός συνόρου.
Καρδιά του είναι η πλατεία Ταρτίνι, ένα οβάλ από ανοιχτόχρωμο μάρμαρο βαφτισμένο στο όνομα του Τζουζέπε Ταρτίνι, του βιολονίστα και συνθέτη που γεννήθηκε εδώ το 1692. Ήταν κάποτε λιμανάκι, ένα ρηχό μπασέικο όπου τα ψαροκάικα σάπιζαν κι η μυρωδιά ενοχλούσε την τάξη των εμπόρων, κι έτσι στα τέλη του δέκατου ένατου αιώνα το μπάζωσαν και το έστρωσαν. Το άγαλμά του στέκει τώρα στο κέντρο, δοξάρι στο χέρι, με το πρόσωπο στραμμένο στη θάλασσα δίπλα στην οποία μεγάλωσε.
Η πόλη τρέχει προς μια μύτη, κι τα σοκάκια στενεύουν όλο και πιο πολύ, ώσπου το μόνο που μένει στην άκρη είναι το νερό.
Σε μια γωνιά της πλατείας στέκει το Βενετσιάνικο Σπίτι, ένα κόκκινο γοτθικό αρχοντικό από τα μέσα του δέκατου πέμπτου αιώνα και το παλαιότερο κτίριο πάνω στην πλατεία. Ανάμεσα στα πάνω παράθυρά του ένα πέτρινο λιοντάρι κρατά έναν πάπυρο που γράφει «Lassa pur dir», ας λένε. Λέει η ιστορία πως ένας Βενετός έμπορος το έχτισε για μια ντόπια γυναίκα κι απάντησε στα κουτσομπολιά της πόλης μέσα στην πέτρα. Είναι η χειρονομία που ο τόπος ακόμη ανταμείβει.
Ανέβα στην εκκλησία του Αγίου Γεωργίου, πάνω στη ράχη, κι όλο το σχήμα της πόλης ξεκαθαρίζει: κεραμιδένιες στέγες που πέφτουν προς τη μύτη, ένα καμπαναριό φτιαγμένο καταπώς εκείνο της πλατείας του Αγίου Μάρκου, κι από πίσω η Αδριατική να τρέχει επίπεδη προς την Ιταλία τα καθαρά βράδια. Από εδώ πάνω βλέπεις πόσο λίγος είναι ο χώρος, και πόσο ολοκληρωτικά τα κρίνει όλα η θάλασσα.
Μείναμε για την επιστροφή με τα πόδια, όταν το φως βυθίζεται στα σοκάκια κι η πλατεία αδειάζει. Το Πίραν είναι αρκετά μικρό για να το διασχίσεις σε είκοσι λεπτά κι αρκετά παλιό για να σε κρατήσει πολύ περισσότερο. Δεν ζητά τίποτα, παρά χρόνο.
