Σημειώσεις πεδίου
Την αλλαγή τη νιώθεις στα αφτιά σου πριν την πιάσει το μάτι. Ο δρόμος έξω από τον Βόλο ανηφορίζει γρήγορα, και μέσα σε είκοσι λεπτά η ζέστη του λιμανιού έχει αραιώσει σε κάτι πιο δροσερό και πιο πράσινο, νερό κι από τις δύο πλευρές σου κι ένα σύννεφο χαμηλωμένο στη ράχη. Το Πήλιο είναι ένα αγκίστρι στεριάς που ξεκολλά από τη Θεσσαλία, ο μακρύς βραχίονας του βουνού που οι παλιοί χάρτες σχεδίαζαν ως πατρίδα των Κενταύρων. Ακόμη κινείται σαν τόπος ξεχωριστός.
Αυτό που το κάνει παράξενο, κι αυτό που το κρατά ενδιαφέρον, είναι η γεωμετρία του. Η χερσόνησος κρέμεται ανάμεσα σε δύο θάλασσες που δύσκολα θα βρεις πιο ανόμοιες. Στα δυτικά ο Παγασητικός Κόλπος απλώνεται στρωτός και προφυλαγμένος, σχεδόν λίμνη, το νερό που αντικρίζει ο Βόλος. Ανέβα πάνω από τη ραχοκοκαλιά προς τα ανατολικά κι η γη πέφτει μέσα στο ανοιχτό Αιγαίο, όλο αέρα και κύμα και παραλίες που τις φτάνεις κατεβαίνοντας φιδωτά σκαλισμένα στον βράχο. Η κορυφή, ο Πουριανός Σταυρός, φτάνει τα 1.624 μέτρα. Από εκεί ψηλά φαίνονται κι οι δύο ακτές ταυτόχρονα, κι εκεί ακριβώς βρίσκεται όλο το νόημα του τόπου.
Τα χωριά είναι χτισμένα για τον καιρό, όχι για τον φακό. Η Μακρινίτσα κι η Πορταριά γαντζώνονται στη δυτική πλαγιά πάνω από τον κόλπο· η Τσαγκαράδα κι η Ζαγορά κοιτούν το Αιγαίο μέσα από καστανιές και οξιές. Τα σπίτια είναι πέτρινα με γκρίζες σχιστολιθικές στέγες, στημένα σε απότομα καλντερίμια που ποτέ δεν φτιάχτηκαν για αυτοκίνητα και ως επί το πλείστον ούτε τώρα είναι. Η άνοιξη αργεί εδώ και το φθινόπωρο έρχεται νωρίς, και τα δάση μοιάζουν βόρεια, πιο αλπικά παρά νησιώτικα. Ξεχνά ο κόσμος πως η Ελλάδα κάνει τόσο καλά και το βουνό.
Είναι η σπάνια γωνιά της Ελλάδας που την ανεβαίνεις αντί να πλεύσεις προς τα εκεί, κι η ανάβαση είναι η ίδια η εμπειρία.
Στη μέση της δυτικής πλαγιάς κρύβεται ένα μικρό θαύμα. Το τρενάκι στενής γραμμής που οι ντόπιοι λένε Μουντζούρη, το καπνισμένο, τρέχει ακόμη το κομμάτι που σώθηκε, από τα Άνω Λεχώνια ως τις Μηλιές, γραμμή που στρώθηκε ανάμεσα στο 1895 και το 1903 σε πλάτος 600 χιλιοστών. Την επίβλεψη είχε ένας Ιταλός μηχανικός, ο Εβαρίστο ντε Κίρικο, του οποίου η καμπύλη σιδερένια γέφυρα κοντά στις Μηλιές είναι ακόμη σε χρήση. Ο γιος του, ο Τζόρτζιο, γεννημένος στον Βόλο το 1888, μεγάλωσε βλέποντας τη δουλειά και πέρασε την υπόλοιπη ζωή του ζωγραφίζοντας άδειες πλατείες και έρημες στοές. Ο μεταφυσικός ζωγράφος έμαθε εδώ τις γραμμές φυγής του.
Η κουζίνα είναι φαγητό του βουνού με ακρογιαλιά. Το σπετζοφάι, το γιαχνί με το λουκάνικο και τις πιπεριές, βγαίνει από αυτά τα χωριά. Οι περιβολιές δίνουν το φιρίκι, το μικρό γλυκό μήλο που η περιοχή καλλιεργεί γενιές τώρα, και τα κάστανα μπαίνουν παντού, από τη σούπα ως το γλυκό του κουταλιού, μόλις μπει ο Οκτώβρης. Τίποτε απ' όλα αυτά δεν κάνει φασαρία. Αυτό είναι το επιχείρημα για το Πήλιο σήμερα, πριν το πάρει είδηση ο υπόλοιπος κόσμος: μια πράσινη, κάθετη Ελλάδα με δύο θάλασσες, που ζητά ακόμη να κόψεις ταχύτητα και να κερδίσεις τη θέα.