Λ'Άκουιλα, η ορεινή πόλη που ξανανοίγει ως Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ιταλίας 2026

Η Λ'Άκουιλα φορά φέτος μια κορδέλα που οι περισσότερες ιταλικές πόλεις διεκδικούν και λίγες κερδίζουν με τον δύσκολο τρόπο. Δεκαεπτά χρόνια πριν, ένα βράδυ του Απριλίου του 2009, σεισμός 6,3 Ρίχτερ σκότωσε 308 ανθρώπους κι άδειασε το μεσαιωνικό κέντρο. Οι σκαλωσιές έγιναν από τότε μόνιμο σκηνικό. Τώρα, ως Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ιταλίας για το 2026, η πρωτεύουσα του Αμπρούτσο έκανε την ίδια τη μακρά ανοικοδόμηση το θέμα της. Το επίσημο πρόγραμμα, που παρουσιάστηκε στη Ρώμη τον περασμένο Δεκέμβριο, αριθμεί πάνω από 300 εκδηλώσεις μέσα σε 300 ημέρες, κάτω από το σύνθημα «μία περιοχή, χίλιες πρωτεύουσες».

Η χρονιά είναι φτιαγμένη για να απλωθεί προς τα έξω, στις μεσαίες πόλεις και τα απεννινικά χωριά που μοιράζονται τα βουνά, αντί να συγκεντρωθεί σε μία πλατεία. Δεν θα στήναμε ένα ταξίδι γύρω από τα μεγάλα νούμερα. Θα το στήναμε γύρω από τα κτίρια που επιστρέφουν, γιατί εδώ ένα πολιτιστικό πρόγραμμα κι ένα εργοτάξιο είναι, για μια φορά, το ίδιο πράγμα. Πέντε ημερομηνίες γύρω από τις οποίες θα στήναμε μια επίσκεψη.

1. Palazzi Aperti, οι τελευταίες Κυριακές. Μία Κυριακή τον μήνα η πόλη ανοίγει ιδιωτικά αρχοντικά, ευκτήριους οίκους και αυλές που αλλιώς μένουν κλειστά. Οι ημερομηνίες που απομένουν φέτος είναι 25 Οκτωβρίου, 29 Νοεμβρίου και 27 Δεκεμβρίου. Πήγαινε για τα δωμάτια που μυρίζουν ακόμη φρέσκο σοβά.
2. Ο Fabio Mauri στο MAXXI L'Aquila. Το φθινόπωρο το μουσείο στήνει αναδρομική του Ρωμαίου καλλιτέχνη, σε επιμέλεια Maurizio Cattelan και Marta Papini, χτισμένη γύρω από το έργο που έκανε ανάμεσα στο 1979 και το 1999, τα χρόνια που δίδασκε στην Ακαδημία Καλών Τεχνών της πόλης.
3. Convergenze e continuità, Palazzo ONMI. Μια έκθεση για το πώς το Αμπρούτσο έχτισε τον εαυτό του ανάμεσα στο 1930 και το 1960, αρχιτεκτονική και αστικό τοπίο, που τρέχει ως τον Δεκέμβριο. Στεγνή στα χαρτιά, διακριτικά συγκινητική σε μια πόλη που ξαναμαθαίνει να χτίζει.
4. Το φρούριο γυρίζει σπίτι. Το Εθνικό Μουσείο του Αμπρούτσο επιστρέφει φέτος στο Forte Spagnolo, το ισπανικό φρούριο του δέκατου έκτου αιώνα που ο σεισμός του 2009 έκλεισε και που στεκόταν άδειο από τότε πάνω από την πόλη. Το Teatro Comunale ξανανοίγει δίπλα του.
5. Collemaggio, όποιο πρωί. Το σταθερό σημείο. Η Santa Maria di Collemaggio, με την πρόσοψή της σε ροζ και λευκή σκακιέρα αποκαταστημένη μετά τον σεισμό, φυλάει τον τάφο του Κελεστίνου Ε΄ και φιλοξενεί κάθε Αύγουστο την Perdonanza, τελετή συγχώρεσης στη λίστα της UNESCO από το 2019. Μπες μέσα όταν είναι άδεια.