Η Εγνατία Οδός, ο ρωμαϊκός δρόμος που ξαναζωντανεύει

Η Εγνατία Οδός ήταν ο δρόμος της Ρώμης προς την ανατολή. Στρωμένη ανάμεσα στο 146 και το 120 π.Χ. επί Γναίου Εγνατίου, του ανθυπάτου της Μακεδονίας που της έδωσε το όνομά του, μετέφερε την αυτοκρατορία περίπου 1.120 χιλιόμετρα, από την Αδριατική στο αρχαίο Δυρράχιο, το σημερινό Ντουρές, ως το Βυζάντιο. Ήταν η χερσαία συνέχεια της Αππίας Οδού, ο δρόμος από τον οποίο κινούνταν λεγεώνες, προσκυνητές και σιτάρι ανάμεσα στα δύο μισά του ρωμαϊκού κόσμου. Κατά τόπους η πολυγωνική πλακόστρωση απλώνεται ακόμη έξι μέτρα πλάτος, όσο μια σύγχρονη λωρίδα, γυαλισμένη από είκοσι αιώνες.

Για το μεγαλύτερο μέρος της ζωής της, η οδός επιβίωσε ως μια γραμμή στον χάρτη και λίγες πλάκες πίσω από έναν φράχτη. Αυτό αλλάζει. Ομάδες αποκατάστασης σε Αλβανία, Βόρεια Μακεδονία και Ελλάδα καθαρίζουν, χαρτογραφούν και σηματοδοτούν τα τμήματα που σώζονται, κι η πέτρα που κάποτε πάτησαν ο Κικέρων κι ο απόστολος Παύλος δέχεται ξανά περιπατητές. Να πέντε τμήματα που μπορείς να πατήσεις σήμερα.

1. Ντουρές, η πύλη της Αδριατικής. Το παλιό δυτικό τέρμα, το αρχαίο Δυρράχιο, εκεί που έβγαινε στη στεριά η θαλάσσια κίνηση από το Μπρίντιζι κι άρχιζε ο δρόμος. Λίγη πλακόστρωση σώζεται μέσα στο πολύβουο σύγχρονο λιμάνι, μα το ρωμαϊκό αμφιθέατρο και τα βυζαντινά τείχη στήνουν το σκηνικό, κι η χάραξη νότια προς την Απολλωνία ακολουθεί ακόμη την αρχαία γραμμή.
2. Πεκίν και οι λόφοι της Αλβανίας. Στην ενδοχώρα, πέρα από το Ελμπασάν, ο δρόμος ανηφορίζει μέσα από ανοιχτά χωράφια, και κοντά στο Πεκίν ένα γυμνό, αφράχτιστο κομμάτι ρωμαϊκού οδοστρώματος κείτεται μέσα στους αγρούς. Εδώ είναι η Εγνατία στην πιο ειλικρινή της μορφή: χωρίς εισιτήριο, χωρίς σχοινί, μόνο η ράχη του δρόμου κάτω από τον ήλιο.
3. Οχρίδα, το πέρασμα της λίμνης. Ο δρόμος έτρεχε κατά μήκος της όχθης της λίμνης Οχρίδας ως τη Λυχνιδό, σταθμό αλλαγής εκεί που σήμερα περνούν τα σύνορα Αλβανίας και Βόρειας Μακεδονίας. Ένα ρωμαϊκό μιλιάριο της διαδρομής σώζεται στην πόλη, χαραγμένο με τις αποστάσεις που κάποτε έλεγαν στον ταξιδιώτη πόσο ακριβώς είχε αφήσει πίσω του τη Ρώμη.
4. Έδεσσα, τα σηματοδοτημένα μίλια. Δυτικά της Έδεσσας ένα σηματοδοτημένο μονοπάτι περνά σήμερα από τον Άγρα, το Νησί και την Άρνισσα, με τη γραμμή να συνεχίζει ανατολικά μέσα από το Εκκλησοχώρι, μέρος ενός προγράμματος χρηματοδοτημένου από το Erasmus μαζί με τα Paths of Greece, ώστε να ξανανοίξει ο δρόμος ως διαδρομή πεζοπορίας. Είναι το πιο εύκολο τμήμα για περπάτημα, ένα σημαδεμένο μονοπάτι αντί για κυνήγι θαμμένων πλακών.
5. Καβάλα ως Φίλιπποι, το καλύτερα διατηρημένο κομμάτι. Πάνω από την Καβάλα, την αρχαία Νεάπολη, ένα μακρύ πλακόστρωτο τμήμα ανεβαίνει δίπλα σε ένα ρέμα προς τους Φιλίππους, εκεί που η Εγνατία γίνεται ο κεντρικός δρόμος της αποικίας, περνώντας μπροστά από την αγορά. Ο απόστολος Παύλος αποβιβάστηκε εδώ το 49 μ.Χ. Πιο ανατολικά, κοντά στα Λουτρά Τραϊανούπολης έξω από την Αλεξανδρούπολη, ένα ακόμη τμήμα τραβά προς τη Θράκη και, τελικά, προς το Βυζάντιο.