Σημειώσεις πεδίου
Ήρθαμε για το φως και το κάστρο, όπως έρχονται οι περισσότεροι στην Αστυπάλαια. Η πεταλούδα του Αιγαίου κάθεται μακριά, στα Δωδεκάνησα, δύο φτερά που σφίγγουν σε μια στενή μέση, κι η ασβεστωμένη Χώρα ανηφορίζει ως το κάστρο των Querini, που μια βενετσιάνικη οικογένεια κράτησε από το 1207 ως το 1522. Αυτό που δεν περιμέναμε ήταν η ησυχία. Όχι η ησυχία ενός μικρού νησιού εκτός σεζόν, αλλά μια μηχανική ησυχία, η απλή απουσία θορύβου από μηχανές.
Από το 2021 το νησί είναι κοινό εγχείρημα του ομίλου Volkswagen και του ελληνικού κράτους, μια πενταετής προσπάθεια να δει κανείς αν μια ολόκληρη κοινότητα μπορεί να περάσει στο ρεύμα μεμιάς. Σχεδόν κάθε αυτοκίνητο που ταξινομείται πλέον εδώ είναι ηλεκτρικό. Ο στόλος από το μηδέν ξεπέρασε τα ογδόντα, κι ο δηλωμένος στόχος είναι τα χίλια.
Το ενδιαφέρον δεν είναι τα αυτοκίνητα. Είναι το πώς μετακινείσαι χωρίς να έχεις δικό σου. Μια υπηρεσία συνεπιβατισμού, το ASTYBUS, τρέχει ηλεκτρικά μίνι λεωφορεία κατ' απαίτηση, που τα καλείς από μια εφαρμογή, και περίπου ένας στους τέσσερις κατοίκους τα χρησιμοποιεί τακτικά. Ένα σχήμα κοινής χρήσης, το astyGO, βάζει ηλεκτρικά αυτοκίνητα, σκούτερ και ποδήλατα στη διάθεση όποιου προσγειώνεται στο μικρό αεροδρόμιο. Σε ένα νησί αυτού του μεγέθους, αυτό πλησιάζει ένα σύστημα δημόσιας συγκοινωνίας χτισμένο από το μηδέν.
Η σιωπή, τελικά, είναι η πρώτη πολυτέλεια που σου επιστρέφει ένα νησί μόλις του βγάλεις τις μηχανές.
Τίποτα δεν δουλεύει χωρίς ρεύμα, κι εδώ το εγχείρημα είναι ειλικρινές με τα όριά του. Ένα φωτοβολταϊκό πάρκο περίπου τριώμισι μεγαβάτ, μαζί με αποθήκευση σε μπαταρίες, τροφοδοτεί πλέον το δίκτυο. Καλύπτει όλη τη φόρτιση που χρειάζεται ο ηλεκτρικός στόλος και ένα καλό μέρος της ευρύτερης ζήτησης του νησιού, με στόχο να φτάσει περίπου το ογδόντα τοις εκατό. Η πετρελαιογεννήτρια δεν έσβησε. Της ζητήθηκε να δουλεύει λιγότερο.
Για τον ταξιδιώτη αυτό αλλάζει την υφή της μέρας, όχι το πρόγραμμά της. Ανεβαίνεις πάλι στο κάστρο το σούρουπο, τρως πάλι στο Λιβάδι κάτω από τα αρμυρίκια, κολυμπάς πάλι σε όρμους που θέλουν μια ώρα χωματόδρομο για να φτάσεις. Η διαφορά είναι στην άφιξη. Το ταξί βουίζει σιγανά. Το ενοικιαζόμενο βουίζει. Προσέχεις, από την απουσία του, πόσο ένα ελληνικό καλοκαίρι σε νησί είναι συνήθως μηχανή.
Ο δήμαρχος, ο Νίκος Κομηνέας, δεν έκρυψε ότι η ηλεκτροκίνηση έβαλε την Αστυπάλαια στον χάρτη κι έφερε μαζί περισσότερους επισκέπτες, που τους τράβηξε τόσο η ιδέα όσο κι οι παραλίες. Αυτός είναι ο μόνιμος κίνδυνος για κάθε τόπο που ανεβαίνει. Προς το παρόν η ανταλλαγή κρατάει, περισσότεροι ταξιδιώτες έναντι λιγότερων μηχανών σε λειτουργία, κι η ανταμοιβή για το μακρύ πέρασμα είναι ένα Αιγαίο με χαμηλωμένη ένταση.
Η αύξηση της κίνησης οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στην προβολή που κέρδισε το νησί για τις πρωτοποριακές του εφαρμογές στις δημόσιες συγκοινωνίες και στην ηλεκτροκίνηση.
Νίκος Κομηνέας, δήμαρχος Αστυπάλαιας
