Σημειώσεις πεδίου
Πάντα φτάναμε στη Μάλτα από τον μακρύ δρόμο. Μια αλλαγή στη Ρώμη ή τη Φρανκφούρτη, μια ολόκληρη μέρα ξοδεμένη για τρεις ώρες στον αέρα, το νησί αρχειοθετημένο στο «κάποτε». Από φέτος το καλοκαίρι υπάρχει μια συντομότερη γραμμή. Στις 7 Ιουνίου η Delta πέταξε την πρώτη απευθείας σύνδεση ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Μάλτα εδώ και δεκαετίες, Νέα Υόρκη προς Λούκα, κι ο χάρτης ξανασχεδιάστηκε αθόρυβα.
Η σύνδεση είναι μετρημένη και μελετημένη. Ένα Boeing 767 τρεις φορές την εβδομάδα, Κυριακή, Τετάρτη και Παρασκευή, ως τα τέλη Οκτωβρίου, κι ύστερα διπλώνει για τον χειμώνα. Η παρθενική πτήση απογειώθηκε με πάνω από εννιά στις δέκα θέσεις γεμάτες, το νούμερο που πραγματικά παρακολουθούν οι αεροπορικές. Οι Αμερικανοί ήταν ήδη οι επισκέπτες που ξοδεύουν τα περισσότερα στη Μάλτα, με τις αφίξεις τους αυξημένες κατά 47 τοις εκατό σε σχέση με τον προηγούμενο χρόνο, κι έτσι η γραμμή διαβάζεται λιγότερο ως στοίχημα και περισσότερο ως επιβεβαίωση αυτού που τα νούμερα έλεγαν εδώ και καιρό.
Στην άλλη άκρη περιμένει ένα από τα πιο πυκνά κομμάτια μπαρόκ θεάτρου στη Μεσόγειο. Η Βαλέτα χαράχτηκε το 1566 από τους Ιππότες του Αγίου Ιωάννη, μόλις είχαν επιβιώσει από τη Μεγάλη Πολιορκία, πάνω σε μια γλώσσα βράχου ανάμεσα σε δύο βαθιά λιμάνια. Την έκοψαν από ασβεστόλιθο globigerina, πέτρωμα στο χρώμα του μελιού που χρυσίζει με τον χαμηλό ήλιο, και τη χτισαν για να κρατιέται· έτσι ολόκληρη η πόλη κάθεται ακόμη μέσα στα ίδια της τα τείχη.
Ένας τόπος που τον σήκωσαν στρατιώτες-μοναχοί για να κρατήσουν μακριά μιαν αυτοκρατορία, και σε υποδέχεται τώρα σαν φρούριο που αποφάσισε, αργά στη ζωή του, να γίνει όμορφο.
Τα μεγάλα κομμάτια ανταμείβουν ακόμη και μια σύντομη διαμονή. Ο Καθεδρικός του Αγίου Ιωάννη φυλάει τον «Αποκεφαλισμό του Αγίου Ιωάννη του Βαπτιστή» του Καραβάτζο, τον μεγαλύτερο πίνακα που ζωγράφισε ποτέ και τον μόνο που υπέγραψε, κρεμασμένον στην αίθουσα για την οποία φτιάχτηκε. Οι Άνω Κήποι Μπαράκα κοιτάζουν κατακόρυφα το Μεγάλο Λιμάνι και τις οχυρωμένες πόλεις απέναντι, τόσο κοντά ώστε ν' ακούς το μεσημεριανό κανόνι. Όταν σε κουράσουν τα σοκάκια της πρωτεύουσας, ένα φέρι και λίγα λεπτά σε πάνε στη Μντίνα, την τειχισμένη πόλη στον λόφο που οι Μαλτέζοι λένε σιωπηλή πόλη, όπου τα αυτοκίνητα ως επί το πλείστον απαγορεύονται κι οι δρόμοι κρατούν την ησυχία τους σαν κρατημένη ανάσα.
Υπάρχει και τραπέζι σ' όλα αυτά. Το ψαρολίμανο του Μαρσασλόκ στέλνει ακόμη τα ζωγραφισμένα λούτζου του στ' ανοιχτά με το χάραμα, κι η κυριακάτικη αγορά εκεί πουλάει την ψαριά λίγα μέτρα από εκεί που ξεφορτώνεται. Το κουνέλι, το πεισματάρικο εθνικό πιάτο του νησιού, έρχεται σιγομαγειρεμένο σε κρασί και δάφνη. Τίποτα απ' όλα δεν είναι μεγαλόπρεπο, κι εκεί ακριβώς είναι το νόημα.
Δεν θα περιμέναμε. Η γραμμή είναι εποχική και το νησί μικρό, και τα δύο έχουν τον τρόπο τους να γεμίζουν γρήγορα μόλις κυκλοφορήσει η είδηση. Πήγαινε όσο η πτήση είναι ακόμη καινούργια κι η Βαλέτα μοιάζει ακόμη με μυστικό φυλαγμένο πίσω από τα τείχη της.
Αυτά τα στοιχεία δείχνουν πως η Delta Air Lines δεν κάνει άλμα στο άγνωστο, αλλά απαντά σε μια αυξανόμενη ζήτηση για ταξίδια στη Μάλτα ανάμεσα στους Αμερικανούς ταξιδιώτες.
Άλαν Μποργκ, διευθύνων σύμβουλος, Διεθνές Αεροδρόμιο Μάλτας
